Тақырып: «Балабақша жағдайында даму ерекшеліктері бар балаларды қолдау»

            Қазіргі таңда инклюзивті білім беру – білім беру жүйесінің маңызды бағытының бірі. Балабақша – баланың алғашқы әлеуметтік тәжірибе алаңы, оның тұлғалық, эмоциялық және танымдық негізі қаланатын орта. Сондықтан даму ерекшеліктері бар балаларды қолдау мәселесі ерекше назарды талап етеді.
            Даму ерекшеліктері бар балалардың білім алуы тек оқу материалын меңгерумен шектелмейді. Олар үшін қауіпсіз психологиялық орта, тұрақты қолдау, жүйелі құрылым және эмоционалдық тұрақтылық аса маңызды. Дұрыс бағытталған педагогикалық көмек арқылы бұл балалар өз мүмкіндіктерін ашып, құрдастарымен қатар дамуға қабілетті.

Даму ерекшеліктерінің педагогикалық сипаттамасы.

Мектепалды даярлық жасындағы балаларда даму қарқыны әртүрлі болуы табиғи құбылыс. Алайда кейбір балаларда танымдық процестер баяу қалыптасуы мүмкін.
 Жиі кездесетін ерекшеліктер:
 • Зейіннің тұрақсыздығы және тез алаңдау;
 • Ақпаратты баяу қабылдау;
 • Есте сақтаудың әлсіздігі;
 • Тапсырманы жоспарлау мен орындауда қиындық;
 • Сөйлеу тілінің жеткіліксіз дамуы;
 • Эмоциялық тұрақсыздық;
 • Өзіне сенімсіздік.
 Бұл ерекшеліктер баланың қабілетсіздігін білдірмейді. Керісінше, оның даму ырғағының өзгешелігін көрсетеді.

         Педагог-ассистенттің кәсіби рөлі

Педагог-ассистент – бала мен тәрбиеші арасындағы байланысты нығайтушы тұлға. Ол баланың оқу үдерісіне белсенді қатысуына жағдай жасайды. Ассистенттің жұмысы тек тапсырманы түсіндірумен шектелмейді, ол баланың эмоциялық жағдайын бақылап, қажет кезде қолдау көрсетеді.
 Негізгі бағыттары:
 • тапсырманы жеңілдету және құрылымдау;
 • кезең-кезеңмен нұсқау беру;
 • көрнекі материалдарды пайдалану;
 • жағымды мотивация қалыптастыру;
 • әлеуметтік өзара әрекетке бағыттау. 

           Оқыту процесін ұйымдастыру стратегиялары

1. Құрылымдылық. Сабақтың айқын басталуы және аяқталуы болуы тиіс.
 2. Қысқа нұсқаулар. Бір уақытта бір ғана әрекет.
 3. Көрнекілік. Сурет, белгі, алгоритм, үлгі көрсету.
 4. Қайталау. Ақпарат бірнеше рет бекітілуі қажет.
 5. Қозғалыс үзілістері. 10–15 минут сайын сергіту жаттығулары.
 6. Табыс жағдайын жасау. Бала орындай алатын деңгейден бастау.

Танымдық процестерді дамыту жолдары

Зейінді дамыту:
 • «Не өзгерді?» ойыны;
 • Артық затты табу;
 • Қысқа уақыттық тапсырмалар.
 Есте сақтауды дамыту:
 • 3–4 сөзді қайталау;
 • Қысқа өлең жаттау;
 • Суреттер тізбегін есте сақтау.
 Ойлауды дамыту:
 • Салыстыру;
 • Топтастыру;
 • Себеп-салдар байланысын анықтау.

           Әлеуметтік бейімдеу жұмысы

Даму ерекшеліктері бар балалар кейде ойынға қосылуда немесе құрдастарымен тіл табысуда қиналады. Педагогтар келесі тәсілдерді қолдана алады:
 • Жұптық жұмыс ұйымдастыру;
 • «Көмекші дос» әдісі;
 • Рөлдік ойындарды бағыттау;
 • Қарапайым сөйлеу үлгілерін үйрету.
 Мысалы: «Мен де ойнайыншы», «Кел бірге жасайық», «Маған көмектесші».

         Эмоциялық қолдау және мотивация

Баланың табысты дамуы оның эмоциялық жағдайына тікелей байланысты. Жылы сөз, сабырлы дауыс ырғағы, шынайы мадақтау – сенімділік қалыптастырады.
          Маңызды қағидалар:
 • Қателік үшін жазғырмау;
 • Кішкентай жетістікті де байқау;
 • Салыстырудан аулақ болу;
 • Қауіпсіз орта құру.

Ата-анамен серіктестік

Ата-ана мен балабақша арасындағы ынтымақтастық – баланың дамуының кепілі. Педагогтар ата-анамен жүйелі түрде кері байланыс жасап, баланың жетістіктері мен даму динамикасын талқылауы қажет.
 Үй жағдайында:
 • Күн тәртібін сақтау;
 • Қысқа дамытушы ойындар;
 • Бірлескен оқу;
 • Эмоциялық қолдау көрсету ұсынылады.

          Қорытынды

Балабақша жағдайында даму ерекшеліктері бар балаларды қолдау – жан-жақты, жүйелі және жүрек жылуын қажет ететін үдеріс. Әр бала – қайталанбас тұлға. Оның мүмкіндігін ашу педагогтің кәсіби шеберлігіне, шыдамдылығына және сеніміне байланысты.
 Дұрыс ұйымдастырылған қолдау нәтижесінде бала өзін қауіпсіз сезінеді, әлеуметтік ортаға бейімделеді, танымдық қызығушылығы артады және мектепке сенімді қадам жасайды.